Dział Historii

Był rok 1660. W północnej części Morza Dreamlandzkiego niepodzielnie panował król Dreamlandu Erwin VII. Gedańczycy i Rivijczycy, którzy jeszcze 200 lat wcześniej stanowili dla niego pewną konkurencję, wówczas byli już jego poddanymi i strzegli Morza Dreamlandzkiego przed ewentualnym najazdem zewnętrznym. Ponieważ jednak taki najazd nigdy nie nastąpił, ich armie i floty wykrwawiały się w starciach na południu archipelagu oraz w nieustannych walkach wewnętrznych. Formalnie władzę nad nimi sprawowali namiestnicy królów Dreamlandu wybierani dożywotnio przez miejscową arystokrację. Właśnie – dożywotnio... W praktyce oznaczało to, że elektorzy musieli się zbierać nawet kilka razy do roku, ponieważ kolejni namiestnicy byli ulubionym celem nieznanych zamachowców. Kim byli? Czy stronnikami innych rodów, poglądających łakomie na tron w Gedanii, czy może agentami samego króla z dalekiego Dreamopolis, któremu bynajmniej nie zależało na stabilizacji we wschodniej prowincji państwa? Choć nie mamy na to żadnych dowodów, prawdopodobieństwo jest duże, jako że dreamlandzcy władcy konsekwentnie przestrzegali starej i sprawdzonej w polityce zasady: tym jesteśmy silniejsi, im słabsi są nasi sąsiedzi. Przyjrzymy się temu jeszcze wielokrotnie, śledząc dzieje Układu Morburskiego, jednak na razie powróćmy do Blacklock. Namiestnicy zmieniali się więc nader często, np. ze wszech miar wyjątkowym roku 1627 elektorzy ani na chwilę nie opuszczali stolicy, bowiem straciło wówczas tron aż 9 kolejnych namiestników! Ledwo skończyły się uczty i narady z nowym władcą, ledwo zamiejscowi elektorzy spakowali kufry, już trzeba je było na powrót rozpakowywać i przygotowywać kolejną elekcję. Co prawda drugiego roku tak obfitego w namiestników w Blacklock nie było, ale jak głosi anegdota, służyli oni do sprawdzania kompetencji królewskich doradców i astrologów. Każdego kandydata władcy Dreamlandu pytali tylko, kiedy straci życie kolejny namiestnik w Gedanii, i nie trzeba było długo czekać, by przekonać się, czy to mąż rzeczywiście uczony, czy tylko sprytny oszust.

W tym samym czasie w południowej części Morza Dreamlandzkiego rywalizowały ze sobą Morland, Furlandia, Elsynorczycy, no i oczywiście król Dreamlandu Erwin VII, tyle że mieczami i muszkietami Morlandczyków oraz wojsk z Blacklock. Kroniki weblandzkie chętnie podkreślają udział tych zaborców w pacyfikacji Wielkiej Wanty, co jednak najbardziej komiczne i tragiczne zarazem, krok ten świadczy jedynie o bezsensowności polityki namiestników Blacklock. Jak już wiemy, w ich przypadku układanie długofalowych strategii mijało się z celem, w związku z tym kierunki ich polityki wynikały głównie z... przyzwyczajenia. Obecność sił gedańskich i rivijskich na tym obszarze rozpoczyna rok 1446, kiedy to Piotr IV Stary postanowił wzmocnić pozycję swego państwa, a zarazem wziąć w kleszcze swych tradycyjnych wrogów Morlandczyków, i rozkazał swej flocie i piechocie morskiej zająć przyczółki na północno-wschodnim wybrzeżu Wielkiej Wanty, o parę mil zaledwie od wschodnich, słabo bronionych brzegów morlandzkiej Efrytii. Siłą rzeczy ucierpiało na tym terytorialnie Królestwo Ebruz Semitana II, ale nad tym akurat Piotr IV szczególnie się nie zastanawiał. Niestety władca ów miał pecha, ponieważ albo on sam, albo jego 3 kolejne żony były niestety bezpłodne. Dość na tym, że gdy umarł, nie zostawiając dziedzica, tron w Gedanii należał do Dreamlandu. A co było potem, to już wiemy... Przyczółki Blacklock, czekające na próżno na lepsze czasy, przestały już być solą w oku Morlandu, za to drażniły księstwa Galador i Melador oraz Elsynorczyków.

Dalsze wypadki nie dały na siebie długo czekać. W 1449 roku król Dreamlandu Bond V wyprawił do Morburgu wspaniałe poselstwo z propozycją wiecznego pokoju między Dreamlandem i Morlandem oraz pozyskania ziem na Wielkiej Wancie. Bond V doskonale zdawał sobie sprawę, że kunsztowne stroje posłów, pełne koronek i klejnotów, przyjacielskie dary wyceniane na niebagatelną nawet dziś sumę 5000 dreamów oraz formalne uznanie króla Morlandu Hermana II za równorzędnego partnera niewątpliwie zrobią na nim wrażenie. I faktycznie zrobiły, bo rok później Morlandczycy zajęli Księstwo Melador, a wojska Blacklock w służbie króla Dreamlandu ruszyły ze swych przyczółków i podbiły Galador. Było to tym łatwiejsze, że oba księstwa ledwie przed rokiem zakończyły 13-letnią bratobójczą wojnę. W celu wyeliminowania rodów panujących tych ziem, wkrótce Melador II został oskarżony o czary i spalony na stosie wraz z całą rodziną, zaś Galador II okazał się heretykiem i również nie uniknął stosu. Jego małżonkę w drodze łaski uduszono garotą, dzieci podobno zmarły na influenzę, a bracia po prostu zaginęli bez wieści. Z okazji zwycięstwa 12 października 1550 roku odbyła się przed pałacem w Dreamopolis parada elitarnej gwardii solardzkiej, mimo że od stuleci z nikim nie walczyła, natomiast oddziały z Blacklock pozostały na Wielkiej Wancie, pilnując królewskich zdobyczy i szukając ukrytych zapasów żywności u wieśniaków, dla których plądrowanie stało się niemal tak naturalne jak wiosenne burze. Co jeszcze bardziej interesujące, zwierzchnictwo nad stacjonującą tu armią objął wprawdzie podnamiestnik Blacklock Hutor Rivijczyk, ale podatki odprowadzał nie do Gedanii, ale dla prezerwacji większej do Dreamopolis. Faktycznie, wystarczy spojrzeć na mapę, by stwierdzić, że tak było bliżej... 

W końcu w 1660 roku, o którym zresztą od początku usiłujemy opowiedzieć, rozpoczął się bunt mieszczan galadorskich pod wodzą Letriba, burmistrza Galadoru (dziś noszącego jego imię). Cóż, bunt mieszczan już sam w sobie był podwójnie nielegalnym zamachem stanu – podważającym prawa z woli Bożej miłościwie panującego Erwina VII oraz niepisane prawo, że nielegalne zamachy stanu mogą być dziełem jedynie arystokratów. Gdy w dodatku Letrib nadał sobie go tytuł księcia Galador, tego już było za wiele nie tylko Erwinowi VII, ale nawet panom Morlandu, Gedanii i Rivii. Tym razem król Dreamlandu nie wysyłał już posłów, ale osobiście udał się do Morburga. Morburg dotychczas przyjmował tylko jednego władcę Dreamlandu – cesarza Ulrycha Wielkiego, który w IX w. osobiście ustanowił to miasto siedzibą arcybiskupa, jednak najwyraźniej nie wyszedł z wprawy, bo Erwin VII był powitaniem autentycznie poruszony. Pisał do żony co następuje: Jeszczem nie ujźrzał miasta w całej jego krasie, a już poczęły bić dzwony kościelne i bić armaty, bo okręty nasze ze wzgórza już wprzódy zauważone były. Natenczas na powitanie ukazała się flota, a każdy okręt prócz flagi króla swojego i naszą miał na maszcie. Gdybym spodziewał się, jaką miłością osobę naszą Morland cały darzy, wcześniej już, nie czekając na te wypadki wszeteczne, układ z nim bym ten braterski uczynił. Wzruszenie osoby królewskiej to zawsze miły akcent dla Czytelnika, jednak już w czasie rozmów z królem Morlandu Hoggurtem II gość wrócił do dawnej formy. Podyktowany przez niego Układ Morburski na 300 lat określił, jaka władza jest legalna, a jaka nie. Tak w archipelagu na Morzu Dreamlandzkim powstała międzypaństwowa policja. Władca Dreamlandu był jej inspektorem, król Morlandu komisarzem, a namiestnik Blacklock... posterunkowym.

Pełny tekst Układu Morburskiego, przynajmniej o ile wiadomo, nie zachował się do naszych czasów. Ale i tak prawdopodobnie byłoby to dzieło nazbyt ciężkostrawne dla dzisiejszego czytelnika. Po zwyczajowym wyliczeniu godności i zasług wszystkich sygnatariuszy następowała długa i równie nudna co pouczająca lista ziem wysp Solardii, obu Temerii, Rivi, Redanii, Efrytii i pomniejszych po wieczne czasy określająca, co jest czyje i zamykająca raz na zawsze terytorialną przepychankę między dwoma ważnymi (Dreamland i Morland) i trzecim mniej ważnym sojusznikiem (Blacklock). Najciekawsze było jednak dalej – układ sankcjonował podział północnej i środkowej części Wielkiej Wanty na pół, część południową czynił morlandzką, zaś Furlandię dreamlandzką strefą wpływów. Oznaczało to mniej więcej tyle, że póki obaj władcy nie zdecydują się ich podbić, mogą urządzić w nich sobie wcale atrakcyjne rynki zbytu. Na koniec zobowiązano się do pomocy zbrojnej na każde żądanie legalnego władcy Dreamlandu bądź Morlandu, zaś w przypadku jego uśmiercenia, zanim o tę pomoc wystąpi – do natychmiastowej interwencji w imię sprawiedliwości i ładu. Układ podpisali w Morburgu 8 lipca AD 1660 królowie Erwin VII i Hoggurt II, a w imieniu Blacklock przyjął go do wiadomości namiestnik Sigmund Gedańczyk. Tego samego dnia królowie wydali armiom rozkaz zaatakowania zbuntowanych miast galadorskich, po czym zasiedli do zasłużonej wieczerzy. Być może miły nastrój wieczoru psuł trochę fakt, że Erwinowi VII – z przyczyny kataru żołądka i zaleconej przez medyków diety – gotował nie kuchmistrz morbuskiego dworu, lecz jego własny, ale nic nam nie wiadomo o złośliwych domysłach, że władca z Dreamopolis po prostu bał się... otrucia.

Gdy połączone floty lądowały już pod Galadorem, a uczta w Morburgu nadal trwała, Sigmund Galadorczyk ośmielił się wreszcie przemówić do swego króla. Tu niezbędny niewielki wtręt rodem z powieści psychologicznej – ten namiestnik Blacklock był światłym i wykształconym człowiekiem, mecenasem sztuki, a nawet poetą. Tym bardziej więc zdawał sobie sprawę, że co by nie zrobił, na złe musi się obrócić. Sankcjonując umowę, jedząc i pijąc jak wszyscy, mógł być pewien śmierci wielu swoich żołnierzy i zarzutu, że nie zrobił nic, aby mieszkańcy Blacklock ginęli w nieswoim interesie. Z kolei próbując temu zapobiec, narażał się na to, że przeciwnicy ogłoszą, iż za darmo oddał przez setki lat krwią Gedańczyków i Rivijczyków bronione ziemie na Wielkiej Wancie. Postanowił jednak się odezwać. W dwornych i kwiecistych słowach zapytał, czy jego umęczeni ciągłą walką ludzie nie mogliby zostać wymienieni na wypoczęte oddziały solardzkie. Może przeważyła jego poetyczna natura? A może liczył na to, że gdy powróci do Blacklock na czele południowej floty, to łatwo poradzi sobie z domowymi wrogami? To już bardziej pole do popisu dla powieściopisarza niż historyka, tym bardziej, że nic nie uzyskał. Erwin VII przebiegle wykręcił się modną wówczas Kroniką Furldzką, przytaczając omyłkę Kanuta XXIX, który wylądowawszy na Rivii zamiast Starej Temerii, powiedział, czując się oszukany: Panowie, tu jest tylko piach, i powrócił do domu. Bacz Waszmość Sigmundzie, obyś i ty tak nie postąpił – dodał ponoć król. Sigmund Gedańczyk skłonił głowę i kilka dni potem wrócić do Gedanii. Panował tam względnie spokojnie jeszcze przez kilka miesięcy, po czym któregoś dnia napił się wina i... skonał nazajutrz w konwulsjach.

Tymczasem połączone siły Morlandu i Blacklock skutecznie spychały buntowników na południe Wielkiej Wanty, aż w końcu zmusili ich do ucieczki na teren Królestwa Elsynor. Tam armie się zatrzymały i plądrowaniem wsi uczciły swój triumf. Dlaczego nie poszły dalej za uciekającymi? Tu przyjść nam z pomocą mogą dwie teorie. Pierwsza – taktyczna – powie, że dowódcy nie chcieli odwodzić wojsk zbyt daleko od głównych dróg zaopatrzenia. Czy jednak statki z zaopatrzeniem nie mogły popłynąć te parę mil dalej na południe? Pewnie mogły... Dlatego dopuśćmy do głosu również teorię romansowo-polityczną: król Erwin VII, pochował swoją trzecią furlandzką żonę i zapragnął tak odmiany, jak nowej strefy wpływów dla swojej dalekosiężnej polityki. Wymarzoną kandydatką na nową małżonkę władcy mogła być tylko królowa powstałego zaledwie 4 lata wcześniej Królestwa Elsynor – Arona. Pokojowa unia tych państw nie tylko spowodowałaby zamknięcie ze wszech stron Archipelagu Dreamlandzkiego solardzkimi flotami, ale również wzięłaby w kleszcze silny bądź co bądź Morland. W końcu każdy układ smaczny tylko, póki świeży, a potem kto wie, komu się wcześniej znudzi... Tak więc król Dreamlandu nie chciał przekraczać elsynorskich granic, przynajmniej tak długo, jak opłacało mu się uważać je za legalne. Czy jednak Erwin VII zestarzał się i przestał myśleć równie sprawnie jak dawniej, czy też w porównaniu z buntownikiem Letribem wydawał się mało atrakcyjny, królowa oraz burmistrz-samozwańczy książę już późną zimą 1661 (łamiąc kolejne niepisane prawo, że wojny zaczyna się na wiosnę) wyszli na czele wojsk poza granice Elsynoru i rozpoczęli zwycięski masz na północ. W 1664 roku wyparli wrogie wojska z wyspy i ogłosili całą Wielką Wantę terytorium Unii Weblandu. Jak w hollywoodzkim filmie wkrótce potem nastąpił ich ślub, a rok później urodził się ich pierworodny syn Elsynor. Tak skończyła się historia pierwszej wielkiej porażki Układu Morburskiego i Erwina VII. Taki był też koniec południowej floty Blacklock, bowiem morlandzki marszałek Fletterheim powierzył jej rolę tylnej straży podczas ewakuacji wojsk Układu na Efrytię. Gdy upokorzona armia uciekała z Weblandu, osłaniała ją najpierw piechota morska Blacklock, a gdy już piechoty zabrakło, ginęli nawet marynarze... Do kraju powróciła tylko fregata Henryk Dominator z ledwie 17 ludźmi na pokładzie.

Aby uzasadnić, że historia jest czymś więcej, niż tylko opowiadaniem o starych dziejach, często każe nam wierzyć, że rządzi się logiką i koniecznością. Być może, ale nie w przypadku Układu Morburskiego. Logika, która nakazywałaby myśleć, że upokorzony i nieskuteczny sojusz rozpadnie się zaraz po klęsce pod Geladorem, w tym wypadku pomyliła się. Mylił się również Erwin VII, sądząc, że gdy pakt ten straci świeżość, znudzi się którejś ze stron. Układ Morburski istniał dalej. Stracił może swą inicjatywną rolę, musiał pogodzić się z istnieniem nowego państwa w basenie Morza Dreamlandzkiego, jednak nadal pełnił swą policyjną rolę. Narzucił wysokie cło na weblandzkie złoto i srebro oraz w 1703 roku zmusił króla Letriba do podpisania zgodny na kontrolę weblandzkich statków, które oddaliły się na więcej niż 2 mile od wybrzeży Wielkiej Wanty. Tym razem najlepiej wyszedł na tym położony najbliżej Morland. Po pierwsze, jego okręty nie musiały nawet daleko odpływać, by znaleźć jakiś przemytniczy statek i skonfiskować jego ładunek. Po drugie, gdy jednak jakiemuś kapitanowi udało się wymknąć patrolom, lądował przeważnie na zachodnim brzegu... Morlandu, bo tam najbliżej i względnie najbezpieczniej mógł sprzedać nielegalny towar. Nieprzypadkowo właśnie na 1. połowę XVIII wieku przypada początek wielu weblandzkich fortun przemysłowych i bankowych, zasilanych tak dzięki wzrostowi dochodów państwa, jak i przemytowi.